بعضى چرمها بهتر از بعضى چرمهاى مملكت عثمانى است . « آبگينه » و « شيشهء » خوب ندارند . امّا ظرف از سفال به درجهء اعلى دارند . ظروف چينى نيز سازند ، امّا به منزلهء ظروف چينى [ مرغوب ] نباشد ، ليكن در آتش دوام بسيار دارد . در « زرگرى » و صبّاغت هم مهارت تمام دارند . « اسبابهاى نقره و طلا » خوب سازند . از مس نيز ادوات بسيارى درست كنند . صندلى و ميز و ساير اثاث البيت متعلق به « نجّارى » ، [ چندان ] خوب نيست و جفت‌گيرى خوب بلد نيستند ، امّا بعضى خرّاطيها و خاتم‌سازيهاى خوب دارند . « كاغذ » آنها قدرى كلفت است و پر سفيد نيست . امّا از براى استعمال خودشان در قبول كردن مركّب و رنگ نقاشى بسيار خوب باشد . از كهنهء ريسمانى ، و عموما از پارچهء پشمى نيز بخصوص كاغذ سازند . آنچه از ابريشم باشد ، مانند كاغذ چين شفاف و رقيق و بادوام است . « جواهرات » را خوب نتراشند ، ولى بسيار خوب سوار كنند . « پارچه‌هاى ابريشمى » خالص و ممزوج را به غايت خوب نسج كنند . همچنانكه [ از نوع پارچهء ] ريسمانى خالص و ممزوج به پشم ، اقمشهء زربفت و زرى از درجهء اعلى از يزد ، كاشان و اصفهان خيزد . همچنان ديبا ، مخمل ، تافته و اطلس و غيره مجملا از تمامى آنچه كه از ابريشم در فرنگستان به عمل آورند ، در ايران نيز به خوبى توانند . اگر چه به جهت انقلابات ، كارخانه‌ها از ميان رفته ، امّا صنعت باقى [ مانده ] است . به اندك آسودگى و امنيتى كه معمول شود ، دوباره از سرگيرند . در يزد و كرمان « شال » بافند . اگر چه از شال كشميرى پست‌ترست ، امّا باز سزاوارست كه زينت‌بخش پيكر متمولين گردد . « عبا » هاى خوب كه در باران بسيار دوام كند ، نظير و مماثل عباهاى شام كه شمه‌اى در محل خود ذكر كرديم ، بافند . بعضى پارچه‌هاى رقيق ريسمانى كه در اصفهان مدتها بود به مملكت فرنگستان نقل مىشد ، و برخى متاع هم كه در مملكت نبود ، از هندوستان مىآورند كه نخ بسيار رقيق از براى قماشهاى نفيس ، از آن توان ساخت . لهذا پارچه‌هاى نخى كه از پنبهء خود ايران و در مملكت ايران نسج نمايند و عموما كلفت باشد و به مصرف اهالى مىرسد ، بسيار ارزان باشد . آنچه از مال هندوستان باشد و متمولين استعمال كنند ، نيز بسيار گران باشد . 3 . زراعت صحبت را در صنايع و حرف ايرانيان ديگر طول نمىدهيم و به سبب نمودن اينكه ايرانيان تا چه‌حدّ و پايه در عمل و كار كردن صبور و متحمّل هستند ، شمه‌اى در زراعت آنها ، به عبارت